Jednodimenzionalni likovi u književnosti

U književnosti, baš kao i u životu, ljudi često primećuju sazrevanje, promenu i unutrašnje sukobe koji se odvijaju unutar jednog lika. Termin jednodimenzionalni lik u prikazu knjige ili priče odnosi se na onog junaka kome nedostaje dubina, koji se nije razvio ili koji deluje kao da ništa nije naučio. Kada je lik jednodimenzionalan, ne pokazuje napredak. Pisci mogu da upotrebe takvog junaka kako bi istakli određenu osobinu, a ta osobina je obično negativna.

Foto: Freepik

Uloga jednodimenzionalnog junaka u priči

Jednodimenzionalni likovi su takođe poznati kao „ravni“ likovi, tj. likovi koji se ne menjaju mnogo od početka do kraja priče. Smatra se da ovakvi junaci imaju malo emocionalne dubine ili je uopšte nemaju. Njihova uloga je da istaknu glavnog junaka i obično imaju jednostavan i neznatan pogled na život ili situaciju koja se u priči odvija. Ovi likovi često odražavaju stereotipe i mogu imati ulogu u održavanju dinamike narativa.

Primeri popularnih jednodimenzionalnih likova

Jednodimenzionalni lik može da odražava određenu osobinu ili karakteristiku. Na primer, u romanu „Na zapadu ništa novo“, profesor Kantorek, koji radi u srednjoj školi u koju ide Paul Bojmer, ostaje jednodimenzionalan lik zato što zadržava osećaj idealističkog patriotizma uprkos susretom sa ratnim zverstvima. Najpoznatiji jednodimenzionalni likovi iz knjiga i drama su:

– Benvolio iz drame „Romeo i Julija“ Vilijama Šekspira
– Elizabet Proktor iz drame „Veštice iz Salema“ (The Crucible) Artura Milera
– Gertruda iz drame „Hamlet“ Vilijama Šekspira
– Gospođica Modi iz romana „Ubiti pticu rugalicu“ Harper Li

Kako da izbegnete jednodimenzionalne likove dok pišete

Likovi kojima nedostaje unutrašnji sukob ili više aspekata njihove ličnosti često se, dakle, nazivaju „ravnim“ ili jednodimenzionalnim likovima. Ovo često doživljavamo kao nešto što je loše u samoj priči, a posebno ako je to slučaj kod pisaca početnika. Međutim, ako postoje jedan ili dva lika koji su po prirodi pojednostavljeni iz nekog određenog razloga, to možda nećemo doživeti negativno. Sve dok autor s namerom i ispravno koristi jednodimenzionalne likove, u tome nema ništa loše. Često je narativ najuspešniji kada se u njemu nalazi kombinacija jednodimenzionalnih i celovitih likova.

S tim na umu, važno je dobro razviti junake kako biste stvorili celovite likove koji imaju dubinu. To pomaže da junaci deluju kao prava ljudska bića. Ukoliko čitaoci mogu sa njima da se povežu, to ih čini daleko zanimljivijim i realističnijim. Štaviše, složenost koju lik nosi u sebi otkriva izazove kroz koje prolazi i pokazuje različite dimenzije njegovog karaktera, putem čega čitaoci otkrivaju kakav je zapravo njegov život.

Saveti kako da stvorite kompleksne likove

Dobro osmišljeni junaci pomažu čitaocima da urone u priču. Sledi nekoliko saveta za razvoj kompleksnih likova:

– Dozvolite likovima čvrste stavove. Ukoliko im dodelite različite odlike koje se nadopunjuju, kao na primer pozitivne osobine u kombinaciji sa manama (sklonost ka pravljenju grešaka i neki strahovi), to će ih učiniti celovitim.
– Prikažite motivacije i želje likova putem njihovih misli, postupaka i prepreka sa kojima se suočavaju, npr. kroz njihov odnos sa drugim likovima.
– Neka likovi budu barem malo misteriozni. Nemojte sve odjednom servirati čitaocima. Postupajte sa likovima kao sa osobama sa kojima se čitalac prvi put susreće i dozvolite im da ih upoznaju kroz njihov razvoj tokom priče.

Autor: Grejs Fleming
Izvor: thoughtco.com
Prevod: Kristijan Vekonj