Prikaz knjige „Učitelj mačevanja“: Kad Zmaj podučava novi naraštaj
Šest godina nakon „Dukata za lađara“ Dejan Stojiljković ponovo nas vraća u tamu srednjeg veka istorijskom novelom „Učitelj mačevanja“ koja se nadovezuje na prethodne knjige „Duge noći i crne zastave“ i „Olujni bedem“. U sagi koja nas vraća u Srbiju nekoliko godina uoči sudbonosnog Kosovskog boja, opisujući sveopštu napetost, zebnju i strah koji su vladali zemljom kneza Lazara, Dejan pred nama ponovo oslikava čuvena istorijska imena poput Obilića, Kosančića i Toplice, ali epskim junacima iz spevova i pesama udahnjuje život kao ljudima od krvi i mesa sa svim njihovim vrlinama, manama i nesigurnostima. U njegovoj priči junaci hode istim drumovima i šumama kao običan podjarmljen živalj koji očekuje njihovu pomoć i zaštitu u strahu od osmanlijskog zuluma.
Srbija je 1386. nakon pobede u bici na Pločniku zaslužila predah, na severu su Ugari zabavljeni sopstvenim igrama oko prestola, te u takvom primirju naš vrli vitez Reda Zmaja vojvoda Ivan Kosančić dolazi u Lazarev stoni grad Kruševac da podučava malog kneževića Stefana i pripremi ga da postane jedan od najhrabrijih vladara kojeg su Srbi ikada imali i kojem će se jednoga dana diviti ne samo vascela Evropa, već i sami njegovi neprijatelji na istoku. Poput zloglasnog kana Tamerlana čije će poštovanje zadobiti 1402. u čuvenoj bici kod Angore gde su se njegovi krvoločni ratnici bezuspešno razbijali o oklopni bedem sačinjen od Stefanovih neuništivih konjanika, lomeći persijski zub o pretvrdi hrišćanski orah. Probivši se poput klina kroz besne Tatare sa svojim moćnim oklopnicima, Stefan će ući pravo u istoriju, visoki, plavokosi princ u zmajevom ogrtaču kao smrtonosni anđeo osvete angorskog bojišta.
Ali u legendu koja i danas odjekuje svakako ne bi ušao da ga vojvoda Kosanički sem mačevanju i ratnoj taktici nije naučio i skromnosti, poštenju, hrabrosti i svim onim vrlinama koje odvajaju jednog viteza od običnog sveta. Dok pratimo kako pod budnim vojvodinim okom od razmaženog derana postaje poštovanja vredan borac, Dejan nam u propratnim poglavljima dočarava i sultana Murata koji u osmanlijskom dvoru u Jedrenu kipti od besa i ne može da pređe preko činjenice da je u dubini hrastovih šuma na Pločniku zadobio jedan od najvećih poraza svoje vladavine. Džaba mu sve pobede i uspesi ako ostane upamćen po tome da je podvijenog repa bežao s bojišta. O kakva sramota! Srbe valja kazniti i pokoriti koristeći se njihovom neslogom koja im je vazda najveća rak-rana bila.
Dok nas pitkim rečenicama i prigodno arhaičnim jezikom vodi kroz radnju, Dejan nas upoznaje s čitavom galerijom živopisnih likova, jer jer knjiga, koja u biti nema uobičajenu čvrstu konstrukciju fabule, sastavljena više kao niz epizoda i kraćih crtica koje se završavaju na samom kraju krvavom konačnicom. Među njima su i prevejani Vuk Branković što stoluje u Prištini, pa vojvoda Prijezda što čisti drumove od razbojnika kao nezaustavljiva pesnica pravde, Stanoje Glavoseča, premudra i vazda budna mati Jefimija, Miličina pouzdanica, kao i kneginjica Olivera vešta s lukom i strelom i zaljubljena u Miloša Obilića. Radnja podeljena na pregršt likova i odsustvo glavne niti akcije stvaraju jednu vrstu opuštene razuđenosti koja uveliko podseća na čuveni stil Dobrila Nenadića. Lik Vuka Brankovića posebno je zanimljiv jer je dočaran kao duboko promućuran i opažajan gospodar čitave špijunske mreže kojem ništa ne promiče ma u kom se kutku zemlje dešavalo. On jedini shvata šta zemlju čeka i ojačava svoja utvrđenja i kasu kako bi bio spreman.
Dok Lazar nasuprot njemu nesmotreno gradi crkve, a sultan oštri handžar, u truloj utrobi agarenskog dvora vaskrsava izdajnička hulja koju su svi već sahranili bez žalosti i suza i spremna je da zulumćaru na uvo došapne sve što zna o srpskim slabostima. A dok Kosančić marljivo slama Stefanov gordi duh učeći ga poniznosti (tako što ga tera da okopava seljacima bašte, čisti štale i glumi štitonošu), zlehudi se dušmanin dosetio nove psine: oteti mladog kneževića i poturčiti ga!
Autor: Miroslav Bašić Palković
