Prikaz knjige „Sažeta istorija: Antička Grčka“: Kako su drevni Grci udarili temelje savremenom svetu
Ako ste poželeli da vam neko jasno, informativno i jezgrovito sažme čitavu istoriju Helena na stotinak stranica, spremno za brzu konzumaciju bez zamaranja bespotrebnim detaljima i stručnim rasplinjavanjima, želja vam se upravo ispunila: britanska istoričarka dr Eli Makin Roberts otvara novi serijal Sažeta istorija knjigom „Antička Grčka“ koja će vam ukratko približiti tu drevnu zemlju, njenu kulturu, filozofiju, umetnost i mitologiju, koje se smatraju kolevkom, temeljom i glavnim uzorom zapadne civilizacije. Upustite se u skraćenu i ubrzanu odiseju kroz daleku prošlost, bilo da to radite prvi put ili se samo podsećate znanja stečenih u školi.
Istorija Grčke počinje još u bronzanom dobu s pojavom minojske i mikenske civilizacije koje su opevane u Homerovim epovima, pa se nastavlja arhajskim periodom kada nastaju gradovi države, a Heleni osvajaju Sredozemlje, da bi potom usledio i klasični period koji se smatra zlatnim dobom ispunjenim spartanskim i atinjanskim vojnim uspesima protiv Persije, usponom demokratije i intelektualno-kulturnim procvatom koji će trajno uticati na današnjicu. Tad su živeli i stvarali Eshil, Sofokle, Sokrat, Platon, Aristotel, Herodot... Dolazi i do najvećeg grčkog teritorijalnog proširenja s pohodima Aleksandra Makedonskog u 4. v. p. n. e. koji će granice raširiti od Balkana sve do Indije i Egipta. Nakon njegove smrti sledi helenističko razdoblje kada su njegovi generali rasparčali carstvo i proširili dalje grčki jezik i kulturu po Mediteranu i Bliskom istoku što je dovelo do napretka nauke, matematike i tehnologije pod vođstvom Arhimeda. Ovaj deo istorije završava se usponom Rima koji će osvojiti i samu Grčku i preuzeti njenu kulturu za temelje sopstvene.
I dan-danas grčke drame utiču na savremenu književnost, arhitektura i vajarstvo na modernu estetiku, naučna otkrića na današnja istraživanja, medicinska dostignuća na zdravstvo našeg doba, dok njihova filozofska i politička misao i danas prožima način na koji razmišljamo i upravljamo svetom. Ljubav prema mudrosti, traganje za istinom argumentima i vođenje rasprava razumom i logikom dragoceno je nasleđe drevne Grčke.
Dr Eli se u svojoj knjizi osvrće i na bogat panteon grčkih bogova i mitova, „od moćnih Olimpijaca koji gospodare nebeskim carstvom, do smrtnih junaka čiji su podvizi zamaglili granice između ljudskog i božanskog“, od Zevsa, Here, Atine, Posejdona, Areja i Afrodite, do Herakla, Hektora i ostalih trojanskih junaka poput Ahila i Odiseja.
Grčka je kultura, dakako, bila i pod uticajem onih susednih, pa sadrži elemente egipatske, feničanske, persijske... Kulturna razmena s Azijom i Afrikom snažno je prožela i grčko društvo koje je po uzoru na njih izgradilo svoj jezik, novac, književnost... To svedoči da su i savemeni grčki temelji zapadne civilizacije zapravo posledica interakcije i razmene starih Grka s drugim zemljama i narodima.
Autor: Miroslav Bašić Palković
