Knjiga impozantnog obima i jednostavnog naslova možda bi na prvi pogled odbila čitaoce koji nisu pasionirani ljubitelji istorije. Ali to nije slučaj ukoliko je autor proslavljen i nagrađivan, omiljen kod čitalaca širom sveta zbog toga što piše kao da priča. I to ne za katedrom, već u krugu prijatelja da bi ih zainteresovao za temu. Inspirisan svakako i brojnim televizijskim emisijama koje je uradio za kanal Viasat History, Montefjore predstavlja raskošnu istorijsku fresku verski najznačajnijeg grada na svetu oko koga su se ukrštala oružja vekovima.

Nastao na neuglednom i besplodnom tlu, na samom istočnom rubu Mediterana, ali na raskrsnici važnih puteva Starog sveta, Jerusalim je najpre bio prestonica Judeje, dakle centralno mesto judaizma kao najstarije monoteističke religije u strogom smislu reči. Već prvi sudari sa mesopotamskom, kasnije sa antičkom civilizacijom Mediterana narušili su njihov izolovani i Bogu posvećeni svet da bi doba rimske vladavine, a naročito legije cara Hadrijana ispisale neke od najkrvavijih stranica istorije ovog grada. Sumrak rimskog sveta otvorio je puteve kanonizaciji hrišćanstva, druge po redu vere koja i danas polaže pravo na Jerusalim kao svoj sveti grad. Stradanje, smrt i vaskrsnuće Sina Božijeg stvorilo je od grada mesto vekovnih hodočašća, sveti cilj krstaških ratova i mesto gde dolaze hrišćani iz celog sveta i danas.

Prolazeći kroz bogatu građu i literaturu koja je nesavladivo velika za istraživača, autor bira one ključne tačke u istoriji grada koje su interesantne i modernom čitaocu. Neminovno se držeći toka sukoba koji su praktično neprekinuti od osnivanja grada do danas, on na suptilan način provlači i detalje koji se tiču istorije privatnog života stanovništva, običaja i svakodnevice pripadnika sve tri vere, jer u jednom trenutku Jerusalim prisvaja i islam, stvarajući i za treću, novonastalu, religiju mesto u koje se dolazi da bi se bilo bliže Bogu.

Na antagonizmu snažne religioznosti i nepojamne ljudske agresivnosti koja brani isključivo svoj pogled na svet, razaran i obnavljan grad uporno je nastavljao svoj život. U kratkim razdobljima mira plivajući u bogatstvu različitosti koja je samo mudrima donosila sreću. U ratovima odupirući se osvajačima sa svih strana, fanaticima koji su predvodili pohode u ime Krsta ili Polumeseca. Opsade tokom krstaških ratova i krvavi obračuni čak i među samim hrišćanima kao da su jačali duh grada koji je odolevao zemaljskom da bi ostao veran nebeskom. Istrajnost je davala nadu uglavnom namučenom stanovništvu da sve što se dešava treba shvatati kao efemerno i prolaznost kratkog života ne pretpostavljati večnosti.

Istovremeno, ostatak sveta gledao je na Jerusalim kao na simbol utehe i postojanosti vere i tako je ostalo do danas. Sajmon Sibag Montefjore sugeriše čitaocu veoma važnu činjenicu da se kroz istoriju Jerusalima prelamala čitava istorija sveta, u svoj njenoj složenosti i protivrečnostima i da je ta činjenica ostala nepromenjena tokom hiljada godina. Istovremeno se pita kako je bilo moguće da je od jedne malene naseobine podignute u pustinji nastao grad od koga i danas na neki način zavisi sudbina sveta?

Rasplićući složene tokove istorije ovog grada, autor nam objašnjava i mnoge zagonetke postojanja različitih religija koje sve teže istom, a ipak se sukobljavaju među sobom, suživota različitih nacija i naroda koji svi streme da dostignu mir i blagostanje, a kao da ništa ne čine u tom pravcu.

Živost, grgorenje narativa u zahtevnom prevodu Gordane Subotić, izraziti književni dar i veliko poznavanje istorije učinili su da Sajmon Sibag Montefjore postane široko poznat i prihvaćen intelektualac, naučnik koji je postao svetski putnik i putnik koji je postao dobar pisac. Pročitajte „Jerusalim“ da biste proživeli dugačak i buran život grada koji je odavno postao ličnost po sebi i da biste mnogo više saznali o sebi samima, poreklu naših verovanja, predubeđenja i zabluda, ali i ideala kojima težimo.

Autor: Aleksandra Đuričić
Izvor: časopis Bukmarker, br. 32