Tanja Stupar Trifunović među nagrađenima na „Štefici Cvek“

Tanja Stupar Trifunović je među sedam nagrađenih književnica na četvrtom izdanju regionalnog književnog izbora „Štefica Cvek“, koji je još jednom okupio bogat i raznovrstan korpus savremene književne produkcije sa prostora regiona.



Ove godine za izbor „Štefice Cvek“ bilo je nominovano više od sto književnih naslova objavljenih tokom 2024. godine na makedonskom ili BHS jezicima, saopštile su Pobunjene čitateljke.

Prvi žiri, koji su činili Ivana Golijanin, Filip Kučeković, Dušica Lazova, Marija Božić i Borisav Matić, imao je zadatak da pregleda i evaluira taj bogat korpus i da izbor svede na 22 knjige.

Nakon toga, drugi žiri – koji su činili Marija Boškovska, Ivana Dražić i Matej Vrebac, morao je da se prihvati krojenja finalnog Štefičinog izbora.

„Tražile smo knjige koje će uzdrmati krojeve i siluete regionalne književnosti, koje će rasporiti konzervativne šavove književnosti. Želimo ostaviti rupe nezakrpanima kako bi kroz njih mogao proći zrak, svjetlost, feministička, pobunjena književnost“, naveo je drugi žiri, prenosi „Seecult“.

Prema navodima žirija, skrojiti uži izbor, odabrati među 22 naslova šireg izbora one knjige koje najjasnije utelovljuju ono što regionalno književno priznanje „Štefica Cvek“ jeste i treba biti – kvir i feministički književni gest, kritički nemir i umetnička snaga – značilo je razmišljati ne samo o estetskoj vrednosti, već i o političkoj i društvenoj rezonanci dela.

U tom krugu nije traženo savršenstvo, već one knjige koje najviše insistiraju na nesavršenosti sveta, koje se usuđuju uznemiriti i uzdrmati horizont očekivanja, koje otvaraju prostor za nove imaginarije i subverzivna čitanja. Uži izbor stoga nije trebao „najbolje“ knjige u klasičnom smislu, nego one koje su uspele iznenaditi, potresti i pomeriti granice, one koje dokazuju da književnost nije puka reprezentacija stvarnosti, već prostor njene transformacije.

Obrazloženje finalnog izbora žirija:

„Roman ’Duž oštrog noža leti ptica’ Tanje Stupar Trifunović na vrlo zreo način uspeva govoriti o ratu i gubitku, ali umesto da upadne u zamku ratnih romana, veličajući stav jednih protiv drugih, i stvarajući heteronormativne narative s crno-belim likovima (dobrim i lošim vojnicima), pokazuje nam stranu rata koju obično ne vidimo. Pokazuje nam sve žrtve, bez obzira na kojoj su strani, koje neminovno pate. Još je upečatljivije to što se upravo te najdirektnije žrtve – deca, žene i stariji, nikada ne slave ni u jednom epu i niko ne razmišlja o njihovoj hrabrosti, koja je u ovoj knjizi vrlo prisutna među atipičnim ratnim herojima. U fragmentarnoj, poetski zgusnutoj prozi, glas tinejdžerke Vanje ispisuje univerzalnu priču o gubitku doma, odrastanju pod opsadom straha i tišine, te o društvu koje okreće glavu od nasilja.

Kontrast širokog mora i skučenog seoskog okruženja, kao i paralelna sudbina Milene, razotkrivaju duboke, često prešućene rane, od kolektivne traume do seksualnog nasilja, i pokazuju kako se rat preseljava ’unutra’ i nastavlja da zrije u tijelima ljudi. ’Duž oštrog noža leti ptica’ je važan, zreo i potreban roman koji širi polje regionalne (po)ratne proze.“

Književni izbor „Štefica Cvek“ organizovao je širi regionalni kolektiv Pobunjenih čitateljki, koji čine Pobunjene čitateljke (Srbija), Kulturtreger/Booksa (Hrvatska), Naratorium (Bosna i Hercegovina) i Koalicija MARGINI (Severna Makedonija), uz podršku Rekonstrukcija ženskog fonda (Srbija).

Izvor: Seecult