„Igra s Vukovima“: Roman unutarnje i spoljne akcije

„Igra s Vukovima“ je narativ koji je do sada čitaocima na srpskom jeziku bio dostupan samo posredstvom njegove istoimene filmske adaptacije, za čije je potrebe Kevin Kostner praktično naručio roman od američkog pisca Majkla Blejka (1945-2015). Ishod je popularno kinematografsko delo koje je požnjelo sedam Oskara. Jedan od njih dobio je Majkl Blejk za scenario. Međutim, roman je znatno drugačiji nego što bi filmski gledalac očekivao, počev od toga što Kostner tematizuje indijansko pleme Sijuksa dok su u izvorniku posredi Komanči i što je početak priče srazmerno sporiji u prozi. Ali to nije mana; naprotiv: tako modeliran narativ omogućuje postepeniji razvoj glavnog junaka Džona Danbara od hrabrog poručnika u Američkom građanskom ratu prekomandovanog 1863. u zapušteno utvrđenje Fort Sedžvik do povučenog ljubitelja životinja i prirode. Manipulišući proznim jezikom iz svevideće perspektive, Blejk polako nadopunjuje svog ključnog lika nijansama služeći se strategijama introspekcije, snova, dnevnika i flešbeka.

Ako nekom može da deluje da u prvom delu romana nema dovoljno spoljne akcije, ona koja se odvija unutar izrazito osetljivog glavnog junaka je krajnje dinamična, budući da u njemu moraju da se odvijaju bitni lomovi pre no što će se navići na statičan život u preriji nakon dinamičnog života u ratu i sprijateljiti s lutajućim vukom kog naziva Bela Šapa i plemenom Komanča, koje je u ondašnjoj belačkoj percepciji bilo jedva pitomije. Ispostavlja se da je istina znatno drugačija i da su Zapadnjaci zapravo neuporedivo divljiji od crvenokožaca, ne samo zato što potonji – još uvek – žive na svojim imanjima ne želeći tuđa, nego i zato što su apsolutno saživljeni sa prirodom. Ovaj momenat knjizi daje šmek ekološkog, a ne samo istoriografskog romana u kojem su krupni događaji iz povesti znalački opisani na margini sižea.

Dvostrukog posrednika između belca Džona Dambara i Deset medveda, Ptice koja udara i ostalih Indijanaca predstavlja lik izvorne belkinje Stoji s Pesnicom, koja je podignuta i odrasla u plemenu Komanča. Preobraženje glavnog junaka u kojem veliki značaj igraju i zbližavanje i brak sa njom vrhuni njegovim uzimanjem indijanskog imena koje se podudara sa naslovom romana. Ili je vrhunac ipak u odluci da se, pred kraj štiva, zajedno sa Komančima odupre bivšim saborcima: „Ubijanje onih vojnika na reci bilo je dobro. Oslobodilo me je i radost mi je ispunila srce.“

Iako uzima krupne teme Američkog građanskog rata i zapadnjačko osvajanje poseda domorodaca, ovo je pre svega roman lika. S obzirom na izrazitu širinu promene koju glavni junak, veštim Blejkovim perom, spontano i upečatljivo prolazi od Džona Dambara do Komanča Igra s Vukovima, jasno je da je posredi i roman introspekcije ali i delo koje baš i ne uskraćuje čitaoca za spoljnu akciju. Kao takva, knjiga je imala mnogo štošta da ponudi adaptaciji koja se završila izrazito uspešnim filmom, koji je, kao i prozni „prototekst“, uspeo da pomiri i ukus široke publike i stručne kritike. Utoliko je veći poduhvat što je, više od trideset godina posle originala, Laguna objavila prevod „Igra s Vukovima“ u tačnom i tečnom prevodu Tatjane Milosavljević.

Autor: Domagoj Petrović