Laguna - Bukmarker - I najslabiji plamen je plemenit – Prikaz romana „Plamen sveće“ Milana Jovanovića - Knjige o kojima se priča
VestiIntervjuiPromocijeAkcijeKnjiževni klubPrikazi#knjigoljupci#TriRajkeVideoKolumneNagradeKalendar

I najslabiji plamen je plemenit – Prikaz romana „Plamen sveće“ Milana Jovanovića

Kad za temu svog romana uzima srpski srednji vek, pisac ima zadatak da ličnosti ove daleke epohe prikaže savremenim čitaocima verno i realistično koliko god je to moguće, pa je pritom neophodno izvršiti i izvesnu demitologizaciju, ne bi li bezgrešni svetitelji iz starih žitija i svemogući heroji iz epskih pesama postali ljudi od krvi i mesa, koji poseduju sve one vrline i mane što inače karakterišu čoveka i bez kojih ne bi ni bio čovek u pravom smislu tog pojma.

Često se, međutim, desi da takva demitologizacija ode u drugu krajnost, pa da se idilična i bogomdana zemlja iz crkvenih spisa i guslarskih stihova pretvori u karikaturalno stecište maloumnih i perverznih nakaza, pri čemu ni značajne istorijske ličnosti poput kraljeva i vojskovođa ne bi bile lišene nagrđivanja i parodiranja.

Piscu Milanu Jovanoviću ipak je pošlo za rukom da u svom romanu „Plamen sveće“ pronađe balans između dve vrste predrasuda, između glorifikovane nemanjićke države i mračne predstave o srednjem veku, pa tako mnogi likovi, iako samim svojim rođenjem pripadaju lozi koja je formalno plemenita, ne pokazuju karakternu osobinu plemenitosti u ključnim trenucima – ali, upravo se na taj način oni pokazuju kao smrtnici koji umeju da vole, pate, mrze, zavide, pomažu, otimaju, pa i smišljaju intrige sa fatalnim ishodima.

Ne trudeći da se u priču nasilno unosi arhaizme i pseudoarhaizme, niti da toliko slavljenu epohu predstavi sa bilo kakvom dozom strahopoštovanja i patetike, Jovanović pripoveda kao da je u pitanju svakodnevna priča u kojoj su svi akteri podjednako važni bez obzira na društveni status, a to sigurno ne bi bilo moguće bez prethodnog otklanjanja svih predrasuda koje su bile prepreka da se ambijent nemanjićke države doživi kao poprište srčanih i ranjivih ljudi koji se bore za svoje interese, za svoju ljubav, za svoju porodicu, za svoje imanje, pa i za vlast ako bi im se učinilo da u toj borbi imaju nekih šansi.

Istakavši mladog velikaša Uglješu Toljenovića kao glavnog junaka, Jovanović je kroz priču o njegovom sazrevanju, ljubavima i vojnim uspesima zapravo dao panoramu srpskog srednjovekovlja, od kraljevske porodice, preko vlastele i monaštva, do meropaha i tajanstvenih vidara, pri čemu se pojedini likovi posebno ističu kao snažni i upečatljivi, bilo da su plemeniti po svom ponašanju, bilo da su zlikovci plemenitog roda.

Vodeći nas kroz priču koja u mnogome podseća na avanturistički triler, Jovanović nas zapravo vodi kroz celu tadašnju srpsku zemlju i kroz celovitu lestvicu srpskog društva, pokazujući da probisveta nije bilo samo među nižim slojevima, a kad ih je i bilo, opet ne bi postojali niti bi opstajali da oni drugi, koji su se smatrali plemenitima, nisu činili prevare i zločine koji su po svaku cenu morali biti sakriveni.

Ne zadržavši se samo na podanicima srpskog kralja Milutina, nego se osvrnuvši i na uzbudljivu sudbinu jedne mlade i buntovne italijanske plemkinje – koja će utočište naći među Srbima i pritom ostaviti neizbrisiv trag na svodovima srpskih manastira – pisac je nemanjićku Srbiju uklopio u ondašnje evropske okvire, ne prikazavši je kao varvarsku oazu usred civilizacije, nego naprotiv, kao sastavni deo civilizacije, štaviše kao nezaobilaznu sponu između Istoka i Zapada, između Venecije i Konstantinopolja.

I kako god da savremeni čitalac razume i doživi roman „Plamen sveće“, ipak će mu dugo ostati u svesti poruka i upozorenje da je i najslabiji plamen dovoljno plemenit već zbog toga što je bolji od svakog mraka, ali ako se neprestano i nepotrebno teži jačem plamenu, dešava se da taj plamen proguta čitavu lozu i da na kraju zaista nastupi mrak, kao što se desilo sa Toljenovićima, koji su samo simbol srednjovekovne Srbije, nestale u mraku nakon svih plamena koje je pokušavala da dostigne.

Autor: Dušan Milijić


Podelite na društvenim mrežama:

Povezani naslovi
 knjiga o fotografiji albaharija i radakovića u konkurenciji za nagradu dksg laguna knjige „Knjiga o fotografiji“ Albaharija i Radakovića u konkurenciji za nagradu DKSG
12.08.2022.
U konkurenciji za nagradu Doma kulture „Studentski grad“ za najbolju knjigu nefikcijske proze, među pet naslova našla se i „Knjiga o fotografiji“ Davida Albaharija i Žarka Radakovića. Kao i u prvoj...
više
kako je tiktok postao mašinerija za bestselere laguna knjige Kako je TikTok postao mašinerija za bestselere
11.08.2022.
BookTok, na kome entuzijastični čitaoci dele preporuke za čitanje, počeo je kao inovacija, da bi postao oslonac izdavačke industrije, ali i dominantan pokretač prodaje beletrističkih dela. Veliki broj...
više
džon berent o zaostavštini romana ponoć u vrtu dobra i zla  laguna knjige Džon Berent o zaostavštini romana „Ponoć u vrtu dobra i zla“
11.08.2022.
Pre više od dve decenije knjiga „Ponoć u vrtu dobra i zla“ predstavila je Savanu ostatku sveta. Pisac Džon Berent je ponovo posetio ovaj grad 2015. godine. Objasnite nam kako se grad promenio o...
više
prikaz romana euforija o besmrtnoj silviji laguna knjige Prikaz romana „Euforija“: O besmrtnoj Silviji
11.08.2022.
Roman „Euforija“ švedske spisateljice i novinarke Elin Kulhed fiktivna je rekonstrukcija poslednje godine života Silvije Plat, čija priča oslikava upečatljiv portret briljantne žene u sukobu sa svetom...
više

Naš sajt koristi kolačiće koji služe da poboljšaju vaše korisničko iskustvo, analiziraju posete sajtu na sajtu i prikazuju adekvatne reklame odabranoj publici. Posetom ovog sajta, vi se slažete sa korišćenjem kolačiča u skladu sa našom Politkom korišćenja kolačiča.