Guzelj Jahina

Guzelj Jahina (Kazanj, Tatarska ASSR, 1977), ruska književnica i scenaristkinja tatarskog porekla. Diplomirala je na fakultetu za strane jezike Kazanjskog državnog instituta, a nakon toga i na Moskovskoj filmskoj školi. Njene kratke priče i poetski radovi objavljivani su u brojnim književnim časopisima. U Moskvi je živela od 1999. do 2023. godine, kada se iselila u Kazahstan, jer je krajem 2022. otvoreno istupila protiv ruske vojne intervencije u Ukrajini člankom „To nije moj rat“.

Prvi roman Jahine, Zulejha otvara oči (2015), postao je književni događaj u Rusiji, a proglašen je za najbolje prozno delo na Međunarodnom sajmu knjiga u Moskvi 2015. godine. Roman je dobio najvažniju rusku književnu nagradu, „Veliku knjigu“, i nagradu „Jasna Poljana“.

Za roman Deca Volge (2018) dobila je Nagradu Nemačkog kulturnog foruma za Istočnu Evropu „Georg Dehio-Buchpreis“ 2020 (Nemačka), „Veliku nagradu Ivo Andrić“ 2019, koju dodeljuje Andrićev institut (Srbija i Republika Srpska), „Veliku knjigu“ (prva nagra¬da čitalaca i jedna od nagrada žirija) 2019 (Rusija) i Nagradu za književnost projekta SNOB 2018 (Rusija). Jahina je 2020. godine nagrađena i nagradom ruske vlade za doprinos kulturi.

Početkom 2021. objavljen je njen treći roman, Vozom za Samarkand, o evakuaciji dece iz područja Povolžja, zahvaćenog velikom glađu dvadesetih godina prošlog veka. I ovoga puta Jahina zadire u bolne teme iz prošlosti Rusije koje su se nesumnjivo odrazile na savremeno rusko društvo.

Roman Ejzen (2025), takoreći antibiografija čuvenog sovjetskog reditelja Sergeja Ajzenštajna, poslužio je autorki da se vrati svojoj glavnoj temi – traumatičnoj istoriji XX veka u Rusiji, specifičnim postupkom „montaže atrakcija“ po uzoru na Ajzenštajnovu filmsku poetiku.

Njena dela prevedena su na preko trideset jezika, i pored Ljudmile Ulicke, Jevgenija Vodolazkina i Borisa Akunjina spada u najprevođenije savremene ruske pisce.

Foto: © George Kardava