U čast piscu oštrog pera: 10 najzanimljivijih činjenica o Branislavu Nušiću

Pre 160 godina rodio se velikan srpske književnosti Branislav Nušić, a ove godine se navršava 100 godina od prvog objavljivanja njegove „Autobiografije“, nastale povodom jubileja 45 godina književnog rada i 60 godina života. Svojim obimnim komediografskim opusom Nušić se nadovezao na stvaralaštvo Jovana Sterije Popovića i Koste Trifkovića. Za sebe je govorio da je prvenstveno humorista a ne satiričar, ali dodao i sledeće: „Samo ne pristajem da nisam izvrgao podsmehu i ruglu sve pojave našeg domaćeg i javnog života.“ Sledi 10 činjenica koje možda niste znali o ovom velikom piscu.

1. Rođen pod drugim imenom

Branislav Nušić je po rođenju dobio ime Alkibijad Nuša. Na svet je došao u Beogradu, a detinjstvo proveo u Smederevu, da bi se zbog školovanja ponovo vratio u Beograd. Postavši punoletan zvanično je promenio ime u Branislav Nušić.

2. Prva komedija iz pera tinejdžera

Nušić je svoju prvu komediju „Narodni poslanik “ napisao sa svega 19 godina, ali je ona postavljena na scenu tek 13 godina kasnije, 1896. godine, zbog političke nepodobnosti​. Sličnu sudbinu imaće još jedno njegovo poznato delo.

3. Sumnjivo „Sumnjivo lice “

Ovu komediju napisao je 1887. godine, ali je postavljena na scenu tek 35 godina kasnije, 29. maja 1923. godine​.

4. Politički angažman

Nušić je bio član opozicione Radikalne stranke kao mladić, a njegov satirični pesnički rad „Dva raba“ oštro je kritikovao tadašnji režim i doveo ga je u sukob sa kraljem Milanom Obrenovićem, zbog čega je završio u zatvoru​. Jednu od dve godine kazne odslužio je zbog pomilovanja koje je dobio zahvaljujući molbi svog oca.

5. Služba u diplomatiji

Radio kao diplomata u Bitolju i Prištini, gde je bio svedok stradanja srpskog naroda. Ta iskustva opisao je u „Pismima konzula“.​ Tokom službe se 1893. godine oženio Darinkom, ćerkom trgovca.

6. Pseudonim Ben Akiba

Osim pod svojim imenom, pisao je i pod pseudonimom Ben Akiba, koristeći ovaj alias za satirične i humorističke radove​​.

7. Osnivač prvog dečjeg pozorišta

Nakon što je postavljen za sekretara Ministarstva prosvete, dramaturga Narodnog pozorišta u Beogradu, pa upravnika Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, Nušić je zajedno sa učiteljem Mihajlom Sretenovićem osnovao prvo dečje pozorište u Srbiji, u kojem su uloge tumačila isključivo deca​, a među njima i deca slavnog pisca.

8. Gubitak sina u ratu

Njegov jedini sin Strahinja Ban poginuo je kao vojnik u Prvom svetskom ratu. Nušić je o njemu retko govorio, ali je romanom „Devetstopetnaesta“ podigao svojevrsni spomenik njegovoj hrabrosti​.

9. Bez njega ne bi bilo pozorišta „Boško Buha“

Pred kraj života, Nušić je pomogao u osnivanju dečjeg pozorišta u Beogradu, koje danas, zahvaljujući njegovoj ćerki Margiti Predić-Nušić, nosi naziv „Boško Buha“.

10. Kritičar društva

Kroz svoje komedije, poput „Sumnjivog lica“ i „Gospođe ministarke“, Nušić je često oštro kritikovao društvenu birokratiju i malograđanštinu​. U svojim delima ovekovečio svakodnevicu srpskog društva na prelazu dva veka u kojima je živeo, a njegove sociološke analize su i do danas ostale primenljive na društvo.

11. Dug put do slave

Iako danas slovi za jednog od najznačajnijih srpskih pisaca, u svoje vreme Nušić nije odmah dobio priznanje. Njegov talent je kritika dugo potcenjivala​. Međutim, to se promenilo, a 19. januara 1938. godine, na dan njegove smrti, fasada zgrade beogradskog Narodnog pozorišta bila je uvijena u crno platno.