Kad se za ljude ili događaje kaže da su već otišli u istoriju, to može biti shvaćeno na najmanje dva načina.

Pošto su istorije kao nauke dostojni samo značajni događaji i ljudi, sa te strane se dotična konstatacija može razumeti u pozitivnom svetlu, i tu su stvari jasne.

Međutim, sa druge strane, odlazak u istoriju često se i doslovce tumači kao naglo (pa i prisilno) sklanjanje u prošlost, pri čemu se prošlost uglavnom izjednačava sa zaboravom.

I upravo se takvim fenomenima Dejan Lučić najviše bavi u svojim knjigama – jer većina njegovih junaka jesu stvarni likovi koji su dvojako postali deo istorije: najpre su fizički sklonjeni iz javnosti (a neretko i iz života) i namerno bačeni u zaborav, ali se za relativno kratko vreme pokazalo koliki je bio njihov istorijski značaj ne samo u okviru pojedinih zemalja i nacija, nego i na nivou međunarodne politike.

Kombinujući i prateći nekoliko zasebnih priča, Dejan Lučić u drugoj knjizi serijala „Profesori smrti“, nazvanoj „Ruski protokoli“, zahvata svojim pripovedanjem gotovo celu jednu turbulentnu deceniju, za koju su mnogi već zaboravili da je bila turbulentna – pri čemu ni taj zaborav ne bi bio toliko neobičan da se ne radi o drugoj deceniji dvadeset prvog veka, dakle onoj koja tek što je prohujala.

Tako nas ova knjiga podseća da u zaborav polako klize brojni oružani sukobi na Bliskom istoku (nazvani zajedničkim terminom Arapsko proleće), da su takođe pod pretnjom takvog zaborava rat u Siriji i migrantska kriza u Evropi (iako su to svojevremeno bile udarne vesti u svim informativnim emisijama), te da se toj ugroženoj grupi očigledno pridružuju i pariski protesti poznati kao Žuti prsluci, dok se imena kao što su Garet Vilijams, Vitalij Čurkin, Dafne Karuana Galicija maltene više i ne pominju, premda su njihove iznenadne smrti znale da u datom trenutku uzburkaju svetsku javnost.

Posmatrajući ove i još mnoge događaje i likove iz jednog specifičnog ugla, Lučić uvodi svoje čitaoce u svet špijunaže i intriga kako bi se razotkrila ne samo savremena previranja na svetskoj političkoj sceni, nego i pojedini davni istorijski događaji o kojima se često misli da su do kraja proučeni, a zapravo i dalje kriju u sebi objašnjenje za mnoge docnije događaje, pa i za one sa početka dvadeset prvog veka.

Kad je reč o tumačenjima istorije, takođe je poznato da nju ne čini samo ono što se nalazi u knjigama, nego je u istoriju utkana i patnja brojnih porodica – ali, činjenica je da ima i porodica koje profitiraju stvarajući i pišući istoriju, pa se iz Lučićeve knjige može naslutiti da su takve porodice neodoljivo počele da liče jedna na drugu (poput onih srećnih, mada je pitanje da li su ove porodice zaista srećne), jer gotovo da je postalo svejedno koje se od poznatih i kontroverznih prezimena uzima kao sinonim za korupciju, mafiju, šverc.

Podjednako kritičan i prema Rusima, i prema Britancima, i prema Amerikancima, odnosno prema njihovim elitama i tajnim udruženjima, Lučić kao pripovedač – ali u nekim momentima i kao neposredni učesnik u radnji – na slikovit način prikazuje kako se „duboke države“ moćnih zemalja odnose prema jednom novom istočnom pitanju i kako u cilju ostvarenja svojih političkih interesa ne prezaju ni od poslova koji se, bez preterivanja, mogu nazvati đavoljom rabotom.

Stoga ne treba ni pomisliti da se u ovoj knjizi idealizuje život špijuna – naprotiv, on je dat sa svim prednostima i manama, sa svim privilegijama i opasnostima, sa svim romantičnim i perverznim momentima koji ga čine, a pritom se razobličavaju i svi paktovi sklopljeni sa Đavolom radi nametanja sopstvenih božanstava – ili paktovi sa Šejtanom, jer ionako ni jedan ni drugi, ni Šejtan ni Đavo, nikada ne spavaju, a naročito su bili budni tokom perioda koji je slikovito predstavljen u „Ruskim protokolima“.

Autor: Dušan Milijić