Prikaz knjige „Put Ludog Konja“
Veliki broj ljudi čuo je za Ludog Konja, generala Kastera i bitku kod Litl Bighorna, ali ono što ovu knjigu razlikuje od ostalih istorijskih prikaza ovih događaja jeste to što autor, ujedno i potomak zajednice Lakota, razotkriva potpunu istoriju čoveka koji stoji iza legende, istoriju koja je zasnovana na usmenoj istoriji koja se prenosila s kolena na koleno u njegovom plemenu. Džozef M. Maršal III je dosta vremena proveo slušajući priče starijih generacija, zatim u razgovoru sa starešinama zajednice Lakota, da bi potom vršio i opsežna istraživanja. Autor pripoveda priču o Ludom Konju, počevši od njegovog detinjstva preko punoletstva do plemenskog vođstva i rane smrti.
Beba, koja će kasnije poneti očevo cenjeno ime, prvo je nazvana Svetlokosi zbog neobične smeđe kose. Od ranih dana je odgajan kao i svako dete plemena Lakota – negovali su ga majka, bake i druge žene iz plemena, a potom su ga nakon pete godine životnim veštinama podučavali otac, dede i ostali muški pripadnici plemena. Svetlokosi je bio tih i zamišljen, i iako je imao nekolicinu veoma bliskih prijatelja, čitava zajednica ga je volela.
Priča o Ludom Konju je priča o narodu Lakota i ovde je ispričana do fascinantnih detalja. Maršal opisuje domaćinstvo, hranu i kulturu svog naroda sredinom 19. veka, približavajući današnjem čitaocu njihove običaje – od proslava preko udvaranja do lovačkih rituala – kao i odnose između Ludog Konja i drugih članova zajednice.
U to vreme život Lakota se drastično i nepovratno menjao zbog sve većeg prisustva belaca na njihovoj teritoriji. Sjedinjene Američke Države su postavile vojna utvrđenja blizu teritorije Lakota (i drugih plemena), te se kroz njihovo područje kretao sve veći broj ljudi u zapregama, koridorom koji su belci nazvali Oregonskim putem. Tamo gde je duž reke Nort Plat nekada postojala uska staza, koju su delili bizoni i ljudi, priliv ove nove i drugačije vrste ljudi, na užas starosedelaca, ostavljao je za sobom široku izrovanu oblast prepunu leševa, plitkih grobova i odbačenih metalnih i drvenih predmeta. Lakote postaju i životno ugroženi kada bizoni, koji su ključni deo života zajednice, počinju da se udaljavaju sa tog područja.
Kao što znamo iz opšte istorije, stvari su ubrzo eskalirale. Belci ne samo da su oterali bizone, već su ih i lovili moćnim puškama, ubijajući u jednom naletu po stotinu njih i više, skidali im krzno i ostavljali leševe da trunu. Uprkos ugovorima potpisanim sa Indijancima, belci su zalazili sve dublje i dublje na teritoriju Lakota. Ti teritorijalni upadi i pretnja plemenskom načinu života naposletku su rezultirali sukobima u kojima su Indijanci uvideli da se belci čak i bore drugačije od njih – samo sa jednim ciljem – da ubiju što više ljudi, ostavljajući za sobom osakaćena tela žena i dece. Lakote su morali da brane svoje živote i sredstva za život.
Svi znamo kako se sukob na kraju završio, a te istorijske bitke u ovoj knjizi su opisane sasvim drugačije od onoga što se uči na časovima istorije. U opisu same bitke kod Litl Bighorna (koju su Lakote zvali bitka na reci Grisi Gras) general Džordž Kaster jedva da se pominje.
Svako ko je čitao ovu knjigu doneo je isti zaključak – ona je poučna, fascinantna, izuzetno zanimljiva, informativna i pruža sasvim drugačiji uvid od onog koji je do sada važio za „opštepoznati“.
Izvor: bookbybook.blogspot.com
Prevod: Aleksandra Mišić
