Prikaz knjige „Najkraća istorija Japana“: U zemlji boginje sunca
Pošto smo već pročitali, proučili i apsolvirali kratku istoriju sveta, Evrope, ekonomije, Kine i Indije, novim nastavkom popularnog publicističkog serijala vraćamo se ponovo u Aziju, gde nas na dalekom istoku čeka „Najkraća istorija Japana“ u kojoj nas britanska književnica, novinarka i istoričarka Lesli Dauner vodi kroz višemilenijumsku dramu drevne ostrvske nacije – od njenih mitskih početaka, pa sve do savremenog doba kada ona uživa u statusu velesile pop kulture šireći svoj uticaj ne mačevima samuraja kao nekada, već stripovima i knjigama iz popularne manga kulture.
A ova knjiga će nam pokazati da je Japan mnogo više od haikua, zena, anime igrica, borilačkih veština, sakea i sušija. Okean kojim je, kao Britanija u Evropi, odvojen od ostatka kontinenta dugo je ovu zemlju držao izolovanom poput kakvog zida, ali joj je i omogućio da se razvija na neki svoj, jedinstven način, mameći strance svojom egzotičnom zagonetnošću i mistikom. Ali upravo to što je uvek znao kada da se zatvori ili otvori prema svetu, pomoglo je Japanu (uz nesebičnu pomoć uzburkanog mora i okeanskih tajfuna) da izbegne sudbinu ostatka Azije i nikada ne postane kolonija.
Od 7. veka p. n. e. kada je legendarni car Đimu osnovao Japan, pa drevnog Japana, u kom niču prva naselja i počinje uzgajanje pirinča, uz pojavu budizma, preko razdoblja Nara kada otpočinje kulturna razmena Putevima svile, i širenja carstva u periodu Hejan kada su kod nas vladali Nemanjići, a Evropom vikinzi i krstaši, doći ćemo i do doba šogunata, mongolske najezde i razvitka umetnosti, čajne ceremonije i potom i početka Meiđi epohe u 19. veku kada besne ratovi, ali isto tako dolazi i do vrtoglavo nagle modernizacije. U savremenom periodu Japan će proći kroz turbulentna vremena zemljotresa i svetskih ratova, ali i jezivih nuklearnih katastrofa uz porast desnice i korupcionaških afera koje ni njima, začudo, nisu strane.
Na njegovu istoriju i kulturu uticaće i to što je to zemlja klimatskih i geografskih ekstrema: od ledenog i snežnog Hokaida na severu do tropske Okinave na jugu, stanovnici koji uglavnom žive u priobalju jer tri četvrtine unutrašnjosti čine nepristupačne planine i šume, trpe ogromnu vlagu i gotovo neprestane padavine koje pospešuju ubrzani rast riže i bambusa. Česte erupcije vulkana, cunamiji i zemljotresi uticali su takođe i na japansku arhitekturu koja se često zasniva na montažnim zidovima i kućama. Stoga i njihovi praznici i svetkovine slave prirodu: cvetanje trešnje i šljive, izlazak punog Meseca, zlaćenje jesenjeg lišća... Možda su zbog vere u vazda jogunastu prirodu i naučili da se i sami prilagođavaju i nanovo rađaju nakon katastrofalnih ratova, političkih previranja i prirodnih nepogoda, svaki put snažniji i jači.
Od zanimljivosti iz knjige, tu je detalj da je u 8. veku, dok su Južni Sloveni polako naseljavali današnju Bosnu i Dalmaciju, Japan već imao prestonicu Naru s 200.000 žitelja i dvor sa svetskim izaslanicima, od Kine do Persije. Iako su u prvim etapama istorije imali mnoge vladarke, počev od mitske kraljice Himiko, nakon povodljive carice Koken u 8. veku proći će 900 dugih godina pre nego što žena opet zasedne na presto. Proučićemo i sveopštu dekadenciju japanskih careva zbog koje će, kao odgovor na propadanje nemoćne i sladostrasne vlasti, doći do uspona samuraja i vojne vladavine ispunjene čitavih 700 godina krvavim sukobima, bitkama, nezapamćenim zločinima i svirepom jagmom za prevlast između suparničkih klanova.
Saznaćemo i kako su 1964. održane prve Olimpijske igre u Tokiju, kako su Soni, Honda, Tojota, Nisan postali svetski brendovi, kako je Japan u 80-ima prerastao u zemlju milionera i milijardera, ali i kako danas, suočen sa sukobima u svetu, razmatra promenu svog miroljubivog ustavnog stava kojeg se držao nakon tragičnog poraza u Drugom svetskom ratu nakon kojeg je, pored rasula i neoprostivih zločina koji su Japanci ostavili po okolnim državama, i sama zemlja ostala spaljena i spržena do temelja napalmom i američkim bombama.
Autor: Miroslav Bašić Palković
