Prikaz „Argentinskog romana“: Odvažna i beskompromisna proza
Godine 1975. slovenačka rok grupa Buldožer objavila je beskompromisan i, za ono vreme, hrabar LP „Pljuni istini u oči“. Publicista, književnik i teolog Drago Pilsel (1962, Buenos Ajres), nakon dugogodišnjeg preispitavanja, sa ispovednom prozom „Argetinski roman“ uradio je slično grupi Buldožer.
Pisac „Argentinskog romana“ pripada kategoriji likova čiji je život idealan za uzbudljivu filmsku priču. Pilsel je rođen i vaspitavan u porodici u kojoj je lojalnost „Nezavisnoj Državi Hrvatskoj“ bila neupitna. Jedan deda bio je značajna karika između Pavelićeve soldateske i Gestapoa, drugi ustaša, a otac Adolf telohranitelj poglavnika Ante Pavelića. Od dečaštva vaspitavan na motivima o slavnoj „Neovisnoj Hrvatskoj državnosti“ i Blajburškoj tragediji, Drago Pilsel je odlučio da okrene list i da – kako je to lucidno uočio publicista i književnik Boris Dežulović – „u vreme kada su početkom devedesetih godina dvadesetog veka mnogi Hrvati iz socijalističke agende grozničavo tražili korene kojima bi dokazali svoje hrvatstvo, poput plemićkog porekla, krsnog lista, ili pak da im je bar neko od rođaka stradao u Blajburgu“, tih godina jedan čovek u Argentini rođen, beskompromisno je krenuo u suprotnom pravcu. I, da se na kraju ovih redova potpisnik ovog teksta posluži rečnikom pisca Branka Ćopića, postao totalno antiprotivan prema svemu što je od familije i okruženja u kojem je odrastao bio naučen.
Knjiga „Argentinski roman“ Drage Pilsela je melanž autobiografskog i publicističkog, koja se čak i kada se pisac na pojedinim stranicama isključivo bavi faktografijom, rušeći pritom mitove na kojima je odrastao, u dahu iščitava. U ovoj knjizi Drago Pilsel na hirurški precizan način dokazuje da se u Blajburgu doista dogodio zločin, koji su maja 1945. počinili jugoslavenski partizani, a ne genocid nad hrvatskim narodom kako to tvrde novokomponovani hrvatski šovinisti, kao i da zagrebački nadbiskup i kardinal Alojzije Stepinac (1898–1960) tamnujući u „komunističkom kazamatu“ nije bio otrovan, već da je umro od leukemije. U ispovestima, kakva je Pilselova, te stranice su opravdane i ne razbijaju narativni ritam. Konkretno opravdane su i zbog procesa kanonizacije nadbiskupa Alojzija Stepinca, koja i danas opterećuje hrvatsko društvo.
Knjiga „Argentinski roman“ Drage Pilsela je – kao što je već istaknuto u prethodnim redovima –kombinacija publicističkog, literarnog i intimnog, u kojoj Pilsel filigranskom preciznošću opisuje ne samo porodično okruženje, godine provedene u Patagoniji, drugare sa kojima je odrastao, fratre sa kojima se susretao i brojne ljubavi. Na pojedinim stranicama progovara i o pedofiliji kojoj su pojedine „božje sluge“ sklone.
Jedna mala digresija… Da je Drago Pilsel rođen i odrastao na južnoameričkom kontinentu, dokazuje sledeća činjenica: kada se radi o „najvažnijoj i najlepšoj sporednoj stvari na svetu – nogometnoj igri“, Drago Pilsel ne navija za Barselonu ili Bajern, već za Boku Juniors, klub za koji je igrao i čuveni „EL GRANDE“ Dijego Armando Maradona (1960–2020) koga je Pilsel 1994. godine, uoči prijateljske nogometne utakmice Hrvatska–Argentina, intervjuisao za tih godina jedan od najuticajnijih hrvatskih nedeljnika Globus. Da je poživeo esejista, dramaturg, književni kritičar, publicista i glumac Božo Koprivica (1950–2026), sa Pilselom dugo bi pričao o magiji fudbalske igre.
Drago Pilsel, bez patetike i potrebe za naknadnim opravdanjima, govori o ličnim zabludama, veri u Boga, nasleđenoj ideologiji, ali i o tome kako se jedan život kroz unutrašnje lomove postepeno može promeniti. Sve u svemu, ova knjiga zaslužuje da u kućnim bibliotekama zauzme značajno mesto.
Autor: Dušan Cicvara
Izvor: Savremenik
