Evo kako je izgledao „strip“ iz pera srednjovekovnih monaha
Nekada davno, jedino su monasi posedovali ključeve intelektualnog carstva – znali su da čitaju, pišu i izrađuju iluminirane rukopise koji su sadržali informacije o religiji i obrazovanju, i to za one koji su imali dovoljno sreće da budu deo njihovih učenih krugova. Kao što Alison Rej iz Britanske biblioteke piše u blogu o srednjovekovnim rukopisima Britanske biblioteke, takvi živopisani rukopisi mogu se čitati poput stripova, a srednjovekovni iluminirani rukopisi u delu „Psihomahija, duševni rat ili borba između poroka i vrlina za ljudsku dušu” mogli bi da stanu rame uz rame sa najboljim modernim stripovima i grafičkim romanima.
Koreni psihomahije sežu vekovima unazad. U nekom trenutku tokom četvrtog veka, guverner jedne provincije po imenu Prudencije odlučio je da se oproba u pisanju poezije. Kao lojalan građanin Rimskog carstva, prolazio je kroz ono što su istoričari okarakterisali kao krizu srednjih godina i posvetio se pisanju poezije sa hrišćanskom tematikom na latinskom jeziku. Na kraju je postao mnogo poznatiji po svom pisanju nego po svom upravljanju. Neke od pesama koje je napisao korišćene su za božićne crkvene svečanosti, dok su druge, kao što je „Pishomahija“, bile dosta duže i govorile su o ozbiljnijim temama koje se tiču greha i ljudske slabosti.
Prudencijeva „Psihomahija“ se smatra prvom čistom alegorijom u kojoj su vrline kao što su čednost i poniznost, i poroci poput gneva i ponosa, predstavljene u ljudskom obličju. Ova pesma prikazuje poroke i vrline u borbi za ljudsku dušu – borbi koja je, kada je dospela u ruke srednjovekovnih monaha, postala savršen materijal za strip.
Monasima je ova priča bila zanimljiva zbog njihovog jedinstvenog položaja u društvu, piše Rej. Iako su ratovi bili uobičajena pojava u njihovo vreme, „oni nisu smeli da idu u rat, pa su umesto toga bili ohrabreni da vode duhovnu bitku“. Čini se da se prepisivačima takođe dopala knjiga, jer preko 300 primeraka srednjovekovnih rukopisa koji prenose ovu priču postoji i danas.
Kopije u Britanskoj biblioteci su na engleskom i prikazuju vrline i poroke kao žene koje se bore za ljudsku dušu. „Smrt svakog poroka je komično nasilna", piše Rej. „Vera obezglavljuje idolopoklonstvo, čednost ubija požudu svojim mačem, a trezvenost koristi krst Gospodnji da sabotira kola prekomernog uživanja pre nego što ga odalami kremenom."
S današnje tačke gledišta, i uz dobronameran humor, na „Psihomahiju“ se može gledati kao na vrlo poučan srednjovekovni strip.
Izvor: smithsonianmag.com
Prevod: Ivana Jeremić
