Elita nenormalnih

Novi roman Dušana Nedeljkovića “Rođeni zli” govori o novoj društvenoj klasi u Srbiji: marketinškim menadžerima. Oni su beskrupulozni, drogiraju se više i ponašaju gore od američkih subkulturnih junaka i otkrivaju bolnu istinu miljeu prokleto privlačnog poslovnog primitivizma.

Novi roman Dušana Nedeljkovića “Rođeni zli” u izdanju Lagune pripoveda o Ivanu i Bugiju, dvojici marketinških magova čija ih taktika, odnos prema poslu i svetu oko njih i ponašanje, pre svrstavaju u junake nekakvog subkulturnog romana čije su perjanice bili Mika Oklop i Brako Dimitrijević tokom osamdesetih godina prošlog veka. Ali, dok su junaci “CA Blues” i “Horseless” (Oklop) i “Oktobarfesta” i “Ne pričajmo o politici” (Dimitrijević) bili mladi i urbani buntovnici i intelektualci čija su pozicija i ponašanje nagoveštavali raspad “socijalizma sa ljudskim licem” čija je sudbina nakon smrti Josipa Broza Tita bila već predodređena na propast, i pored privida društvene slobode, junaci Nedeljkovićevog romana su tipski predstavnici “advertajzing” klase s početka 21. veka, precizno vivisekcirani u romanima “Američki psiho” Bret Iston Elisa i “399” Frederika Begbeda. Pošto na ovdašnje prostore sve stiže sa vremenskim zakašnjenjem (a prodor advertajzinga i liberalkapitalističke tranzicije zakočila je žilavost režima Slobodana Miloševića), srpsko društvo, a s njim i književna scena, tek se u poslednjih nekoliko godina upoznala sa likovima i delom advertajzing stručnjaka i njihovim beskrupuloznim potezima pri kojima ne biraju sredstava do dođu ne toliko do novca, već do društvenog prestiža i značaja koji im omogućava da rade šta god im padne na pamet. Na književnom tržištu prvo delo o ovoj novonastaloj društvenoj kasti (a ona uistinu jeste kasta) je roman “Plastic” iz 2011, takođe u izdanju Lagune, čije je autor i autor ovog teksta (a pominje ga ne da bi se hvalio kvalitetom istog ili svojom profesijom pisca, već iz pukih hronoloških razloga pošto jeste bio prvi i bavio se manje-više istim likovima i pojavama). Nedeljković pristupa svojim junacima sa dovoljnom dozom humora i ironijskog otklona, jer bi se drugačije teško mogli opravdati likovi koji tajno drogiraju žene da bi ih seksualno iskoristili, vrše veliku nuždu po parkovima jer su sami previše pod uticajem sintetičkih i halucinogenih supstanci i sve vreme pokušavaju da prevare grčke klijente za enormnu sumu novca, napijajući ih i toveći po ekskluzivnim beogradskim restoranima. Narativni sklop romana postavljen je u strukturu jeftinog petparačkog kriminalističkog romana, ali ironijski otklon i suočavanje glavnih junaka sa bolnih, tragičnim i realnim događajima u njihovom savršeno izgrađenom artificijelnom i infantilnom životu (terminalna bolest roditelja i neuzvraćena ljubav), dovodi do psihotičke motivacije koja rezultuira tragičnim zločinom. Jer, slom savršene besmislene i neodoljive svakodnevice koju Nedeljković precizno i duhovito opisuje dovodi do istine: u posrnuloj, siromašnoj i etički neutemeljenoj srpskoj tranziciji nosioci kapitala jedino znaju da iskorišćavaju, dok i sami ne budu iskorišćeni i bačeni kao krpe. A to se obično ne desi na simbolički ili poetski način, već na potpuno banalan, baš kao što glavni junak romana “Rođeni zli” ne biva kažnjen zbog svojih nedela, već zato što je drogiran odlučio da posmatra Beograd iz paraglajderske perspektive.

“Rođeni zli” su interesantan, tehnički nesavršen, ali više nego aktuelan roman čija tehničke mane savršeno idu uz sirovi i autentični sadržaj. Ovo nije narativ o Srbiji, ovo je narativ o njenoj mračnoj eliti. I uz već pomenuti “Plastic” iz 2011. i romane Branka Rosića “A tako je dobro počelo” i “PR” Aleksandra Ilića, najavljuje novi pokret u srpskoj književnosti, pokret o kojem će se tek čuti...

Autor: Ivan Jovanović 

Izvor: Novi Magazin