Dragan Velikić: Beograd je metropola

Vladan Todorović, glavni junak novog romana Dragana Velikića „Adresa“, radi kao dokumentarista u Muzeju pošte. On je dobri duh Beograda. Vlastitu egzistenciju saživeo je sa gradom u kojem živi pedeset i četiri godine, koliko ima u trenutku kada ga čitalac sretne na stubištu zgrade u blizini Tašmajdana. Od početka do kraja, ovo je beogradska priča. Ideja autora bila je da uhvati život grada, ali i život običnog pojedinca u tom gradu i u paralelnom vremenu – onom koje podrazumeva sopstveno postojanje i u dimenziji postojanja grada

U vašoj novoj knjizi Beograd je tragičan lik. Zašto?

Zato što je tokom svoje 7.000 godina duge istorije rušen četrdeset četiri puta; zato što je jedina prestonica u Evropi koja je tri puta bombardovana u 20. veku; zato što je Beogradom protutnjilo preko stotinu ratova; zato što se nalazi na vetrometini kojom su vekovima prolazile vojske. Ali, Beograd je i grad neverovatne energije. U tome je tajna njegovog obnavljanja.

Zašto ste odabrali da glavni lik radi baš u Muzeju pošte?

Zanimanje Vladana Todorovića u velikoj meri određuje vizuru pripovedača. Logično je da vizura glavnog lika postane i moja, pa sam se zato bavio velikim sistemima kao što su pošta i železnica. Na taj način zahvatio sam Beograd i širinom i dubinom. Kako radnja odmiče, sve više postaje važna ona linija romana koja prati dešavanja u 2018. godini, tako da je ovo delo i svojevrsna hronika.

Vladan Todorović, pasionirani šetač, od detinjstva luta Beogradom, zalazi u daleke periferije koje, kako se grad širi, postaju gradske četvrti. Međutim, on se ne kreće samo fizički, već i u mislima prolazi putanjama kojima su nekada išli Kelti, Rimljani, Vizantinci, Turci...

Da, to su putanje kojima i danas u podzemlju prolazi vodovod čiji je smer odredila Vespazijanova Četvrta legija. Vladan je senzibilna osoba koja oseća prisustvo onih koji su mu prethodili. Tonući u san, on pod prozorima sluša zveckanje oružja rimskih legionara, pripadnika IV Flavia Felix legije, odnosno srećne Flavijevske legije, koju je posle dačanske invazije 86. godine Domicijan iz Dalmacije premestio u Singidunum. Negde iz daljine čuje se topot konja. To glasnik Tatarin nosi vest u Stambol. Međutim, „Adresa“ nije samo priča o gradu, već i ljubavna priča. Naime, onog časa kada Vladan upozna jednu ženu, otvoriće se novi prostori. Da bi se to dogodilo, bilo je potrebno da se zaglavi lift u njegovoj zgradi.

Pominjete i supermena Aleksića koji je inspirisao i Makavejeva.

Mnogo je stvarnih ličnosti koje defiluju na stranama ovog romana. Od Andrića, Bore Stankovića i Ive Ćipika, do crtača stripova Veljka Kockara koji je nastradao u prvom talasu streljanja, bez suđenja, nakon oslobođenja Beograda 1944. godine. Veljko Kockar je imao samo 24 godine. Stvorio je simpatičnog strip junaka, dobricu Batu Kaktusa, koji je, po meni, pravi simbol Beograda. Važnu ulogu ima i Boško Tokin, autor „Terazija“, prvog beogradskog romana.

Da li je Beograd metropola?

Jeste. Za metropolu je karakteristično da ne propisuje model po kojem se građanin mora ponašati da bi se mogao smatrati njenim stanovnikom. Ona u sebi sažima više gradova, različite kulture i nacionalnosti. Živeo sam neko vreme u Berlinu. U četvrtima Krojcberg ili Noje Keln, na ulici se čuje više turski nego nemački jezik. Zato je Berlin metropola na način na koji su to Njujork ili London. Beograd takođe nema strah od drugog. To je boljka provincije.

Piše: Nikola Todorić

Izvor: Bazar