Prikaz romana „To je bilo jedne noći na Jadranu“: Mir-Jam u Laguni

Milica Jakovljević, kraljica međuratnog srpskog i jugoslovenskog ljubavnog romana, „lakog“ štiva koje sa današnje distance poprima značaj hronike građanskog života, poznata pod pseudonimom Mir-Jam, od prošle nedelje ponovo je u književnoj javnosti zahvaljujući romanu „To je bilo jedne noći na Jadranu“, koji je objavila beogradska Laguna.

Rođena u Jagodini, odrasla u Kragujevcu, sa završenom Višom ženskom školom u Beogradu, na kojoj se spremala za učiteljicu, Milica Jakovljević (1887–1952), starija sestra Stevana Jakovljevića, pisca prvog srpskog bestselera „Srpska trlogija“, jedna je od tri žene – uz Magu Magazinović i Desu Glišić, koje se u monografiji o dva veka srpskog novinarstva (1791–1991) pominje među sto najznačajnijih novinara. Iako ugledan novinar beogradskih Novosti i Nedeljnih ilustracija, u kojima je u nastavcima objavljivala romane i pripovetke, zbog pauze u radu tokom Drugog svetskog rata jer je odbila saradnju sa nemačkim okupatorima, ostala je bez novinarskog statusa, a „tačku“ na njen javni angažman i pisanje pod novim komunističkim vlastima, stavio je pesnik Oskar Davičo kritikom njenog „buržujski sentimentalnog i sladunjavog pisanja“. Iako je pisala o ljubavi, nikad se nije udavala, favorizovala je francuski i ruski, ali je talenat i obrazovanje nisu spasli teških prilika u kojima je završila život u kući u Molerovoj ulici.

Smatra se da je „rehabilitovana“ 1972, postavljanjem adaptacije njenog romana „Ranjeni orao“ na sceni Ateljea 212 . Prava posleratna pomama za delima Mir-Jam, ne samo među njenim predratnim čitateljkama Ilustarcija nego i među njihovom, uglavnom ženskom decom, počela je 1977. godine kada je zagrebačka izdavačka kuća Alfa objavila osam od devet njenih romana, i to na ćirilici. Mir-Jam je napisala i nekoliko zbirki priča, kao i dva pozorišna komada „Emancipovana porodica“ i „Tamo daleko“ – u ovom drugom u glavnoj ulozi na premijeri briljirala je legendarna srpska glumica Žanka Stokić.

U poslednjih gotovo pola veka TV i filmsku ekranizaciju doživeli su svi njeni romani izuzev upravo u Laguni objavljenog „To je bilo jedne noći na Jadranu“, koji je možda i njeno najbolje delo. Uzbudljiva i nepredvidljiva priča o beogradskim sestrama Krinki i Loli, porodične tajne, avanture u Veneciji i Dalmaciji u kojima neizbežna „pozadina“ multinacionalni i višeligijski identitet stanovnika mlade jugoslovenske države…

Najpopularnija i najčitanija spisateljica u Kraljevini Jugoslaviji u Laguni pojavila se zahvaljući interesovanju i predlozima čitalaca.

„Roman ‘To je bilo jedne noći na Jadranu’ prvi je od nekoliko romana Mir-Jam koje izdavačka kuća Laguna planira da objavi u narednom periodu. Pored toga što pripadaju žanrovskoj literaturi koja se rado čita, romani Mir-Jam dobro oslikavaju duh svog vremena, ali i poziciju žena u tadašnjem društvu, kao i probleme s kojima su se susretale, od kojih su mnogi i danas aktuelni. Zato, pored svog zabavnog karaktera, romani Mir-Jam pružaju prostor i za neka nova čitanja i tumačenja“, kaže za Danas Jasmina Radojićić, urednica u Laguni.

Autor: Jelena Tasić
Izvor: Danas