Prikaz knjige „One stvari“ Jasne Žmak

U svojoj evidentno tematskoj disperzivnosti, šarenolikosti i, ono najvažnije, opsežnosti i temeljnosti, knjiga eseja naslovljena „One stvari“ (u izdanju Lagune) autorke Jasne Žmak, dramaturškinje, spisateljice, istraživačice i psihodramatičarke, ima jasan okvirni naum – detabuizirati a onda posledično i demarginalizovati ono što u širem društvenom smislu neretko biva dobrano skrajnuto, efemerizovano i gurnuto u manje-više mrkli mrak, jer se tiče onoga od čega mnogi manje ili više otvoreno zaziru, a to su pitanja tela i telesnog, seksualnog, rodnog, instinktivnog, a opet svima urođenog i dobro znanog.

Raspon tema u ovde okupljenim esejima, crticama i umreženim fragmentima seže i široko i duboko – od autohomofobije, masturbacije, menstruacije, preko autovanja, pa sve do orgazma, kao stvarnog i metaforičkog vrhunca kada se povede reč o pojmovima, fenomenima, finesama i svemu ostalom što staje pod navedenu krovnu, a i dalje rečitu i znakovitu sintagmu one stvari.

Žmak je svesna doba u kome stvara i uporno nastoji u žižu dovesti i/ili vratiti teme koje smatra iznimno relevenatnim i u kulturološkom smislu univerzalnim, te nakon eseja sledi i odeljak Prilozi, a koji pak pred oči i umove čitalaca/čitateljki donosi i: Leksikon više i manje poznatih imena i pojmova, Popis prethodno objasvljenih tekstova, Bibliografiju i Popis korisnih projekata i linkova.

Jasna Žmak nas sugestivnim, na mahove često i sočnim jezikom podseća na važnost razgovora o narečenim i srodnim temama, kao i na značaj što bržeg i što potpunijeg oslobođenja od tereta i okova nametnutih, odnosno, društveno poželjnih ili čak i uslovljenih narativa, a sve to čini i u delo sprovodi uz podosta pravovremenog humora i preciznih i ilustrativnih pop-kulturnih referenci. Među nanizanim esejima i poglavljima teško je brzo izabrati lične favorite, a isto vredi i za pojedinačne primere i domišljastosti (kao, recimo, pominjane onovremenskog izraza Hit meseca za menstruaciju).

I na kraju – posve je u pravu glumica Tihana Lazović-Trifunović, koja je u preporuci na poleđini ovog izdanja istakla sledeće: „Voljela bih da su mi u formativnim godinama  u ruku doljeteli jedna Jasna Žmak i njeni eseji.“ No, nadajmo se da ipak nikad nije (pre)kasno.
 
Autor: Zoran Janković
Izvor: Nedeljnik