Prikaz antologije „Kraljica Lir i njena deca: Najbolje priče savremenih srpskih spisateljica“

Poznata, nagrađena i prevođena srpska književnica, Ljubica Arsić (r.1955) često promoviše domaće i inostrane žene-pisce iz prošlosti i sadašnjosti. Sada je uredila knjigu kratkih priča „Kraljica Lir i njena deca: Najbolje priče savremenih srpskih spisateljica“ koja je odličan primer kreativne moći žena u tradiciji srpske pisane kulture. Iako je većina ovde zastupljenih autorki dobilo ugledne domaće, nekad i evropske književne nagrade, one nisu dovoljno vidljive u javnosti. Njihova dela dobijaju slabu kritičku pažnju. Izabrana dela njihovih radova se retko štampaju, a kao autorke one skoro da ne postoje u školskim čitankama, njihovo mišljenje se ne ceni da bi bilo uključeno u javne debate. Kao i u ranijim antologijama kratkih priča ove izdavačke kuće, uvodna pripovetka najavaljuje koncepciju zbirke. Izvanredno izabrana priča „Kraljica Lir“, jedne od najboljih savremenih ruskih književnica, Ljudmile Petruševske, naglašava intenzitet transformacija ženskih uloga i specfičnosti njihovog razmišljanja.

Antologija predstavlja izbor sedamnaest autorki različitih generacija i stilskog opredeljenja. U generacijskom preseku knjige (1933-80), od Svetlane Velmar Janković do Ane Vučković, dominiraju autorke rođene sredinom 20. veka. U vreme velike humanističke debate o odnosu etike i kritičkog mišljenja izuzetno je važno ponovo čitati nekad veoma zapažene, potom politički proganjane, a danas gotovo zaboravljene književnice poput Elvire Rajković

Veći broj priča opisuje nova turbulentna vremena i posledice Jugoslovenskog rata (Šalgo, Rajković, Dimovska, Đuričić, Novaković). Neke književnice inspirisane su istorijom iz Otomanskog carstva (Velmar Janković, Mitrović), druge koriste Kafkine preobražaje i naučnu fantastiku (Blagojević i Lengold), ili vrše dekonstrukciju Pepeljuge (Vučković). Srpske književnice obrađuju odnose u politici i društvu, često otkrivaju razne oblike nasilja, iluzija i laži. Kao u priči kod Pavlović, ono što njihove junakinje traže je malo, a uvek ispada teško ostvarivo.

U biografskom odeljku ovih književnica, čitaocima bi koristilo više bibliografskih detalja o godinama objavljenih originalnih dela i prevedenih knjiga. Uprkos tome, posle čitanja ovih odlično napisanih, zanimljivih, neretko šokantnih priča, može da se zaključi da su srpske književnice oštroumne, pronicljive, duhovite, i prodorne. One, s pravim razlogom, sebe vide kao Kafkine sestre.

Autor: Svetlana Tomić, Alfa BK univerzitet, Beograd, Srbija
Izvor: World Literature Today, Volume 92, No. 2, March 2018.