Premda su, ugrubo i uopšteno rečeno, bili zločesti nasilnici davne istorije i jedan od mnogobrojnih, a i povećih, razloga zbog kojih srednji vek nazivamo mračnim, ratoborni severnjaci Vikinzi svakako i dan-danas uživaju popularnost kod širokih masa opsednutih njihovim neustrašivim podvizima, krvoločnim avanturama, pa, priznajmo i to, i njihovim snažnim mišićima i zanosnim plavim loknama. Dok trenutno uživate u novoj sezoni serije „Vikinzi: Valhala“ koja na Netfliksu već mesecima ne silazi s liste najgledanijih, i divite se dogodovštinama čuvenog norveškog kralja Haralda Sigursona i skandinavskog ratnika i istraživača Lejfa Eriksona, koji će kasnije biti prvi Evropljanin koji je doplovio do Amerike, sigurno bi vam bilo zanimljivo da se upustite i u dodatno proučavanje. Za to će vam odlično poslužiti Lagunina nova knjiga „Kraljevi reka: Nova istorija Vikinga od Skandinavije do Puteva svile“ za koju je Ket Džarman pobrala mnoga priznanja.

Kao što su se pomenuti Harald i Lejf na svojim putovanjima i osvajanjima kretali od obala Engleske i Skandinavije do severa Evrope, Nemačke, Kijevske Rusije, Vizantije, pa čak i naših krajeva (setimo se da je čak i car Dušan imao u svojoj telesnoj gardi i neke vrlo visoke plavokose snagatore koji su, vrlo lako, mogli biti Vikinzi), tako ni ostali njihovi sunarodnici nisu bili ograničeni samo na plovljenje čuvenim drakarima po ledenim morima severa. Koristeći se forenzičarskim metodama kao bioarheolog, Ket Džarman otpočinje svoje istraživanje od male perle od karneola iskopane iz vikinškog groba u engleskom Darbiširu, da bi je proučavanja preko Carigrada i Bagdada dovela do mesta gde je nastala, hiljadama kilometara daleko u Persijskom zalivu.

DNK pretrage kojima se proučavaju geni danas su toliko uznapredovale da mogu čak da nam kažu i da li je neki čovek iz daleke prošlosti imao plave ili zelene oči i ćelavu glavu, a uz pomoć analiza izotopa ugljenika i kiseonika mogu da nam kažu odakle ljudi potiču i čime su se hranili. Vešto meandrirajući kroz pisane istorijske podatke, koji su često samo propaganda kasnijih pokolenja ili savremenika željnih izvrtanja istine, Džarmanova pokušava da objasni zbog čega su mrtvi pronađeni u navodnoj vikinškoj grobnici u Darbiširu poticali s različitih područja, često iz mesta koja se obično ne smatraju delom vikinškog sveta.

Da li su neki od njih bili robovi koje su Vikinzi dovukli s raznih strana planete, što bi onda značilo da su putovali dalje nego što smo dosad mislili. Novčići, nakit i oružje iz islamskog kalifata, Uzbekistana, Rusije i drugih mesta na Putevima svile, takođe potvrđuju da su odlazili mnogo dalje nego što se pretpostavljalo, a istraživanje male perle koja je potekla čak iz Gudžarata u Indiji pokazaće da su možda doprli i na sasvim drugu stranu sveta. Činjenica da su u iskopinama u postojbini Vikinga pronalažene čak i figure Bude i predmeti iz Egipta, samo će dodatno uvećati misteriju i uzbuđenje i nagnati vas da zajedno s Ket Džarman pođete u avanturu temeljnog istraživanja koje će vam razotkriti ne samo delove istorije već i naučni način i pristup kojim arheolozi dolaze do svojih teorija i objašnjenja nedoumica iz prošlosti.

Autor: Miroslav Bašić Palković